Szkielet dachu – to określenie bardzo niedokładne, ale obrazowe. Więźba dachowa to element konstrukcyjny budynku, na którym umieszcza się pokrycie dachu. Od jakości materiału i solidności wykonania zależy nie tylko wygląd domu, ale przede wszystkim bezpieczeństwo fizyczne i termiczne użytkowników.
Najważniejsze w skrócie
- Do budowy więźby najczęściej używa się sezonowanego drewna świerkowego lub sosnowego o wilgotności poniżej 20%.
- Więźba krokwiowa sprawdza się najlepiej przy dachach o rozpiętości do 6 metrów.
- Więźba jętkowa jest stosowana przy rozpiętościach powyżej 6 metrów, co pozwala uniknąć stosowania belek o bardzo dużym przekroju.
- Więźba płatwiowo-kleszczowa to zaawansowane rozwiązanie dla dużych dachów o rozpiętości przekraczającej 12 metrów.
Elementy składowe więźby
Więźba dachowa to z reguły konstrukcja drewniana. Najczęściej wykorzystuje się drewno świerkowe lub sosnowe, a jako uzupełnienie do mniejszych elementów doskonale nadają się dąb i akacja. Zasadą, której należy bezwzględnie przestrzegać, jest użycie drewna sezonowanego – wilgotność nie może przekraczać 20%. Przed montażem więźby nieodzowne jest również zabezpieczenie drewna środkami przeciwko szkodnikom oraz impregnatami gwarantującymi bezpieczeństwo na wypadek pożaru.
W skład więźby wchodzą m.in.: krokwie, murłaty, płatwie, jętki, kleszcze, miecze i zastrzały. Oczywiście nie wszystkie rodzaje więźby posiadają wymienione części składowe.
Spośród wymienionych za najważniejszą uznaje się wiązar – to element nośny dachu, który przenosi obciążenia (własne, śnieg, wiatr) na podpory główne, czyli ściany nośne lub słupy.
Rodzaje więźb dachowych
Zastosowanie różnych rodzajów więźby dachowej ma ścisły związek z rozpiętością dachu.
Najczęściej stosowane to:
Więźba krokwiowa
Prosta konstrukcja stosowana w dachach o rozpiętości do 6 m i nachyleniu połaci 40–60 stopni.
Krokwie mające długość nieprzekraczającą 4,5 metra rozstawia się w odstępach co 80 – 120 cm.
Więźba jętkowa
Konstruuje się ją w budynkach o rozpiętości dachu przekraczającej 6 metrów. Wynika to głównie ze względów ekonomicznych i wytrzymałościowych – więźba krokwiowa na takim budynku wymagałaby użycia belek o znacznie większym przekroju. Jętki są to umieszczone mniej więcej w połowie długości krokwi belki rozpierające krokwie. Jętki umieszczone tuż pod kalenicą określa się mianem grzędy.
Więźba płatwiowo-kleszczowa
To zaawansowane konstrukcje stosowane przy dachach o rozpiętości przekraczającej 12 metrów. Płatwie to dodatkowe poziome belki wsparte na słupach i umieszczone w połowie długości krokwi. Konstrukcję usztywniają kleszcze, które wiążą końce słupów z opartymi na nich krokwiami. Kleszcze umieszcza się co trzecią lub czwartą parę krokwi.
Wykonanie więźby
Elementy konstrukcyjne więźby najczęściej przycina się na budowie. Możliwe jest zamówienie drewna na wymiar – nawet ciesielskie wręby i zaciosy będą zrobione we wskazanych miejscach. Postawienie więźby wymaga jednak wiedzy i doświadczenia – samodzielny montaż zaleca się wyłącznie osobom z dużym doświadczeniem ciesielskim. Dla bezpieczeństwa całej konstrukcji zdecydowanie najlepszym rozwiązaniem jest zatrudnienie firmy wyspecjalizowanej w budowie tego rodzaju konstrukcji.
